Nivoi engleskog jezika · nivo B2
Tvorba reči u engleskom (B2) — objašnjenje i vežbe
Tvorba reči (word formation) znači da od jedne osnove dobijaš imenicu, pridev, glagol ili prilog dodavanjem prefiksa i sufiksa: decide → decision → decisive, strong → strength → strengthen, care → careful → carefully. Na nivou B2 ovo je jedan od najčešćih tipova zadataka: u rečenici je praznina, a ti treba da izabereš ili upišeš pravi oblik zadate reči.
Ključ je u dva koraka. Prvo odrediš koja vrsta reči nedostaje — imenica posle the, your ili a lot of, pridev ispred imenice ili posle is, prilog uz glagol. Tek onda biraš nastavak i proveravaš da li je potreban negativni prefiks i kako se reč piše. Na ovoj strani su pregled najvažnijih nastavaka i prefiksa i najčešće zamke.
Vežbaj tvorbu reči →Prvo odredi vrstu reči
Mesto u rečenici govori koju vrstu reči tražiš. Posle člana, prisvojnog prideva ili izraza a lot of i ispred of ide imenica: the construction of the bridge, your kindness, a lot of patience. Ispred imenice i posle glagola be ide pridev: a scenic area, very dangerous, isn't compatible with. Glagol se opisuje prilogom: She spoke enthusiastically, Please drive carefully, Prices have risen dramatically. Posle to, can ili helps to ide glagol: to widen the road, Can you simplify it?, helps to strengthen your muscles. Posle a number of imenica je u množini: a record number of visitors. Ako je osnova dobra, ali je vrsta reči pogrešna (pointlessly umesto pointless posle It's), odgovor nije tačan.
Najčešći sufiksi
Imenice grade nastavci -tion/-ion (introduction, decision), -ment (excitement, development), -ness (kindness, shyness), -ity (possibility, popularity), -ance/-ence (performance, patience), -dom (freedom), -age (shortage), -ship (relationship) i -th (depth, width, strength). Osobe dobijaju -er/-or (consumer, actor), -ist (pianist, scientist) ili -ian (electrician). Pridevi: -ful i -less (helpful, homeless, thoughtless), -ous (dangerous), -ive (creative), -able (replaceable), -ic (scenic), -ish (childish). Glagoli: -en (widen, shorten, strengthen), -ify (simplify, clarify), -ise (modernise). Prilozi dobijaju -ly (carefully), a pridevi na -ic nastavak -ally (enthusiastically, dramatically). Pazi na značenje: helpful je predusretljiv, a helpless bespomoćan.
Negativni i drugi prefiksi
Najčešći negativni prefiks je un- (unhappy, unfair, unrealistic, unemployed, unbelievable). Prefiks in- se menja pred određenim slovima: ispred l postaje il- (illegal, illogical, illegible), ispred r ir- (irregular, irresponsible, irrelevant), a ispred p, m i b im- (impossible, impolite, impatient, immature). To nije pravilo koje važi za svaku reč — realistic dobija un-, a ne ir- — pa se prefiks proverava uz svaku reč. Dis- često ide uz glagole i neke prideve (disagree, dislike, disappear, dishonest). Drugi prefiksi menjaju značenje: mis- znači pogrešno (misunderstand), over- previše (overcharge), re- ponovo, pre- pre. Kada se prefiks i osnova sretnu, nijedno slovo se ne gubi: un + necessary = unnecessary, im + mature = immature.
Parovi koji se često mešaju
Pridevi na -ed opisuju kako se neko oseća (disappointed, confused, excited), a pridevi na -ing ono što to osećanje izaziva (a disappointing result, a confusing timetable). Neke izvedenice imaju sasvim drugačije značenje od očekivanog: responsible (odgovoran) i response (odgovor), endangered (ugrožen) i dangerous (opasan), shortage (nestašica) i shortness (kratkoća), homely (prijatan, domaćinski) i homeless (bez doma). Neki oblici izgledaju logično, ali se ne koriste ili ne postoje: deepness umesto depth, possibleness umesto possibility, kindful umesto kind. Kada su dve izvedenice moguće, odlučuje smisao rečenice: zaboraviti nečiji rođendan je thoughtless, a ne thoughtful.
Primeri
The construction of the new bridge took three years.
Izgradnja novog mosta trajala je tri godine.
It's illegal to drive without a licence.
Nezakonito je voziti bez dozvole.
The city plans to widen the road because there is too much traffic.
Grad planira da proširi put jer je saobraćaj pregust.
She spoke enthusiastically about her year abroad.
Oduševljeno je pričala o godini provedenoj u inostranstvu.
He was really disappointed when he heard that he had failed the exam again.
Bio je zaista razočaran kada je čuo da je ponovo pao ispit.
Old family photos are irreplaceable – please don't throw them away.
Stare porodične fotografije su nezamenljive — nemoj da ih bacaš.
Najčešće greške
- • Without your help, it would have been unpossible → Without your help, it would have been impossible.
- • It's unpolite not to say thank you → It's impolite not to say thank you.
- • It's irrealistic to expect a reply within an hour → It's unrealistic to expect a reply within an hour.
- • She spoke enthusiastic about her trip → She spoke enthusiastically about her trip.
- • The bus timetable is very confused → The bus timetable is very confusing.
Zašto vežbati tvorbu reči na Spremku
Zadaci tvorbe reči na Spremku vežbaju upravo ono što B2 zadaci traže: prepoznavanje vrste reči iz konteksta i izbor pravog nastavka ili prefiksa. Objašnjenja na srpskom kažu zašto je potreban baš taj oblik (posle your ide imenica, glagol opisuje prilog) i šta znače ostale ponuđene reči. Pored izbora odgovora, kviz traži i da sam upišeš oblik, pa se proverava i pravopis. Vežbanje je besplatno i ne traži registraciju.
Česta pitanja
Kada se umesto in- koristi il-, ir- ili im-?
Ispred l obično ide il- (illegal), ispred r ir- (irregular), a ispred p, m i b im- (impossible, immature). Ipak, mnoge reči dobijaju un- (unrealistic, unhappy), pa se prefiks proverava uz svaku reč.
Kako da znam koja vrsta reči nedostaje u rečenici?
Pogledaj reči oko praznine: posle the, your ili a lot of ide imenica, ispred imenice i posle is pridev, uz glagol prilog, a posle to ili can glagol.
Kakva je razlika između disappointed i disappointing?
Disappointed opisuje osobu koja je razočarana (I was disappointed), a disappointing ono što razočarava (a disappointing result). Isto važi za confused i confusing ili excited i exciting.