Nivoi engleskog jezika · nivo C1
Kolokacije i registar u engleskom (C1) — objašnjenje i vežbe
Kolokacije su reči koje se u engleskom prirodno javljaju zajedno: bitterly disappointed, highly unlikely, pose a threat, a stark contrast. Spojevi kao heavily ill ili put a threat ne krše nijedno gramatičko pravilo, ali izvorni govornik ih ne bi upotrebio — kaže se gravely ill i pose a threat. Upravo po takvim izborima prepoznaje se tekst na C1 nivou.
Registar je izbor reči prema situaciji: obtain umesto get u službenom dopisu, commence umesto start u pravilniku, a kratko sorry u poruci prijatelju. Na ovoj strani su objašnjeni najvažniji tipovi kolokacija i signali formalnog i neformalnog stila, uz tipične greške nastale doslovnim prevodom sa srpskog.
Vežbaj kolokacije i registar →Prilog + pridev: jačina sa pravim prilogom
Za pojačavanje prideva engleski ne koristi uvek very, već prilog koji se ustalio uz baš taj pridev: bitterly disappointed, blissfully unaware, fiercely independent, gravely ill, vitally important, readily available, painfully slow, widely regarded, deeply rooted, closely linked. Ove kombinacije se ne mogu izvesti logikom: uz aware idu acutely, fully i painfully, ali ne heavily ili strongly. Prilog heavily ide uz glagole kao što su rely ili criticise, a ne uz bolest — zato je heavily ill kalk iz srpskog „teško bolestan“. Najbolja strategija je da prilog i pridev učiš kao jedan par, a ne kao dve odvojene reči.
Glagol + imenica: koji glagol ide uz koju imenicu
Najviše grešaka nastaje kod glagola uz apstraktne imenice, jer srpski često koristi „praviti“ ili „dati“ tamo gde engleski traži nešto drugo. Kaže se pose a threat, incur costs, exert pressure, voice concern, strike a balance, cast doubt on, shed light on, pay tribute to, set a precedent, bridge the gap, launch an investigation, conduct a survey. Uz risk idu run, take i pose, ali ne make ili do. Neke kolokacije su idiomatske: foot the bill znači „platiti račun“, a shoulder the blame „preuzeti krivicu“. Isto važi za pridev + imenicu: a stark contrast, a sweeping generalisation, a hefty fine, a rough estimate, a tall order.
Formalni i neformalni registar
Isti sadržaj može se reći različitim stilom. U službenom pismu, molbi za posao ili akademskom tekstu biraju se glagoli latinskog porekla i ustaljene formule: obtain (get), commence (start), reside (live), purchase (buy), assist (help), terminate (end), ascertain (find out), investigate (look into). Tipične formule su Please find attached, We regret to inform you that, I would appreciate a prompt reply, Prior to the meeting. U poruci prijatelju iste formule zvuče hladno i neprirodno — tamo idu sorry, loads of, kids, stuff. Greška u registru nije gramatička, ali odmah kvari utisak: loads of experience u molbi za posao zvuči jednako pogrešno kao we regret u poruci drugu.
Tipične zamke
Prva zamka je doslovan prevod: make pressure, give tribute, make a precedent — sve su kalkovi. Druga je predlog uz kolokaciju: pay tribute to (ne for), shed light on, prior to, dok ahead traži of (ahead of the meeting). Treća je izbor sinonima: tall ide uz order, ali ne uz job ili request; steep uz learning curve, rise i price, ali ne uz criticism. Četvrta je mešanje stilova u istom tekstu, na primer formalni uvod I am writing to enquire about i razgovorni završetak. Pre nego što predaš formalni tekst, proveri svaku apstraktnu imenicu: da li uz nju stoji glagol koji joj zaista pripada?
Primeri
She was bitterly disappointed not to get the scholarship.
Bila je gorko razočarana što nije dobila stipendiju.
Rising sea levels pose a serious threat to coastal towns.
Porast nivoa mora predstavlja ozbiljnu pretnju priobalnim gradovima.
New research has shed light on how memory works.
Nova istraživanja rasvetlila su kako funkcioniše pamćenje.
Good managers try to strike a balance between flexibility and control.
Dobri menadžeri pokušavaju da pronađu ravnotežu između fleksibilnosti i kontrole.
Please find attached a copy of the invoice.
U prilogu vam šaljem kopiju fakture.
We regret to inform you that your flight has been cancelled.
S žaljenjem vas obaveštavamo da je vaš let otkazan.
Najčešće greške
- • Kalk iz srpskog: He was heavily ill → He was gravely (seriously) ill.
- • Pogrešan glagol: Parents make pressure on their children → Parents exert (put) pressure on their children.
- • Pogrešan predlog: The ceremony paid tribute for the volunteers → The ceremony paid tribute to the volunteers.
- • Pogrešan glagol uz risk: I don't want to make a risk → I don't want to take (run) a risk.
- • Pogrešan registar u molbi za posao: I have loads of experience → I have considerable experience.
Zašto vežbati kolokacije i registar na Spremku
Kolokacije se ne uče pravilima, nego susretom sa pravim kombinacijama — a kviz ti daje upravo to, uz objašnjenje na srpskom zašto se kaže exert pressure, a ne make pressure. Zadaci su kalibrisani za C1: od priloga uz pridev do izbora registra u poslovnom pismu i akademskom tekstu. Vežbanje je besplatno i bez registracije.
Česta pitanja
Šta su kolokacije u engleskom?
Kolokacije su ustaljene kombinacije reči koje izvorni govornici koriste zajedno, na primer bitterly disappointed, pose a threat ili a stark contrast. Druge kombinacije mogu biti gramatički moguće, ali zvuče neprirodno.
Kako da znam da li je reč formalna?
Formalne reči su često latinskog porekla i zamenjuju frazalne glagole ili kratke reči: obtain (get), commence (start), ascertain (find out). Razgovorne reči i izrazi kao loads of, stuff ili kids ne idu u službena pisma ni u akademske tekstove.
Da li se kaže make a decision ili take a decision?
U britanskom engleskom moguća su oba oblika. Uz mistake, međutim, ide samo make (make a mistake), a uz survey, experiment i interview u formalnom stilu najčešće ide conduct.