Građevinarstvo, urbanizam i kultura stanovanja — 6. razred

Gradivo za 6. razred

Šesti razred tehnike i tehnologije počinje građevinarstvom. Prva lekcija objašnjava kako su ljudi od pećine i kolibe stigli do zgrada od armiranog betona, kako urbanisti planiraju naselje i šta znači kultura stanovanja: kako se živi u gradu i na selu, u kući i u zgradi, kako se raspoređuju prostorije i ko sve učestvuje u gradnji.

Na ovoj strani ukratko obnavljaš lekciju, a zatim vežbaš u kvizu. Tamo ređaš načine stanovanja od najstarijeg do najnovijeg, razvrstavaš površine naselja po nameni, povezuješ prostorije i zanimanja sa poslom i računaš površinu sobe i stana. Kviz je samo tekstualan: plan stana crtaš i uređuješ na času.

Učitavanje lokalnog napretka...

Vežbaj građevinarstvo i stanovanje →

Put učenja

Preporučeni redosled

Kratak put kroz ovu i povezane oblasti.

Zašto vežbati ovu lekciju na Spremku

Lekcija spaja istoriju gradnje, urbanizam, kulturu stanovanja i mnogo zanimanja, pa se lako pomešaju prostorni i urbanistički plan, individualno i kolektivno stanovanje ili funkcionalnost i ekonomičnost. U kvizu razvrstavaš površine naselja i odlike grada i sela, povezuješ prostorije sa namenom i zanimanja sa poslom i računaš površinu sobe, stana i parcele, uz račun u objašnjenju. Kviz prati gradivo 6. razreda, uz svaki odgovor dobijaš objašnjenje na srpskom, a besplatan je i bez registracije.

Od pećine do savremenog građevinarstva

Prvi ljudi su se od hladnoće, kiše i životinja sklanjali u prirodne pećine. Kada su počeli da se bave zemljoradnjom i stočarstvom, ostajali su na jednom mestu i gradili trajne kuće i naselja: najpre kolibe od granja, pruća i blata, pa kuće od kamena i pečene opeke. Na vodi i močvarama gradili su sojenice, kuće na drvenim stubovima, a stari Rimljani su akvaduktima dovodili vodu u gradove. Proizvodnja čelika i armiranog betona omogućila je visoke zgrade i velike mostove. Savremeno građevinarstvo projektuje, gradi i održava objekte uz pomoć mašina, novih materijala i projekata na računaru. Vodovod, kanalizacija i putevi poboljšali su higijenu i život ljudi.

Urbanizam i namena površina

Urbanizam planira i uređuje gradove i naselja. Prostorni plan obuhvata šire područje, opštinu ili region, a urbanistički plan detaljno uređuje samo naselje: određuje gde su stanovanje, saobraćaj, zelenilo, javni objekti i privreda. Fabrike i radionice idu u industrijsku zonu, dalje od stanova, da buka i zagađenje ne smetaju stanovnicima. Pojas gustog drveća između fabrike i naselja zadržava deo prašine i buke. Ulice, vodovod i kanalizacija grade se pre zgrada, da se one odmah priključe na mreže, a sve te mreže čine infrastrukturu naselja. Deponija se planira van naselja, daleko od izvora pitke vode. Gradnja bez dozvole i suprotno planu je bespravna (divlja) gradnja.

Kultura stanovanja i raspored prostorija

Kod individualnog stanovanja jedna porodica živi u zasebnoj kući, a kod kolektivnog više porodica deli istu zgradu i poštuje kućni red. Seoska kuća obično ima okućnicu sa dvorištem i baštom, dok u gradu mnogo ljudi živi na malom prostoru. Dobar raspored prostorija je funkcionalan (kuhinja uz trpezariju), udoban (spavaće sobe u mirnom delu stana, dnevna soba na sunčanoj strani) i ekonomičan (bez dugih hodnika, kuhinja i kupatilo uz zajedničke cevi). Spavaća soba ne treba da bude prolazna. Stan se redovno čisti i provetrava, a vlaga se sprečava jer na vlažnim zidovima raste buđ. U gradnji rade urbanista, arhitekta, građevinski inženjer, zidar, tesar, armirač, fasader, moler, parketar i keramičar.

Ključni pojmovi

Urbanistički plan

Plan koji određuje namenu površina u naselju: gde će biti stanovi, ulice, parkovi, škole i fabrike.

Infrastruktura

Mreže i objekti koji opslužuju celo naselje, kao što su ulice, vodovod, kanalizacija i električna mreža.

Kolektivno stanovanje

Život više porodica u istoj zgradi, gde svaka ima svoj stan, a ulaz i stepenište su zajednički.

Funkcionalan raspored

Raspored u kome je svaka prostorija na pravom mestu za svoju namenu, a povezane prostorije su jedna uz drugu.

Najčešće greške

• Prostorni i urbanistički plan su isto. → Prostorni plan obuhvata šire područje, opštinu ili region, a urbanistički detaljno uređuje samo naselje.
• Industrijska zona se gradi usred stambenog dela, da radnici budu blizu. → Planira se dalje od stanova, da buka i zagađenje ne smetaju stanovnicima, ali se povezuje putevima.
• Zgrade se grade prvo, a ulice i cevi posle. → Infrastruktura se gradi unapred, da se zgrade odmah priključe i da se ništa posle ne raskopava.
• Ekonomičan raspored znači što više hodnika. → Ekonomičan raspored ne troši površinu uzalud, pa nema dugih hodnika ni neiskorišćenih uglova.
• Dešnjaku svetlost treba da pada sa desne strane. → Treba da pada sleva, da senka ruke ne pada na papir.

Pokreni kviz → Pogledaj povezane oblasti

Sledeći korak

Posle kratkog ponavljanja pokreni kviz, a zatim nastavi kroz povezane oblasti ili se vrati na razredni pregled.

Pokreni kviz Tehnika i tehnologija za osnovce 6. razred

Česta pitanja

Šta je razlika između individualnog i kolektivnog stanovanja?

Kod individualnog stanovanja jedna porodica živi u svojoj kući, najčešće sa dvorištem. Kod kolektivnog više porodica živi u istoj zgradi, svaka u svom stanu, a dele ulaz, stepenište i druge zajedničke prostore.

Zašto se kuhinja i kupatilo planiraju jedno uz drugo?

I kuhinji i kupatilu trebaju voda i odvod. Kada su jedno uz drugo, cevi su kraće i zajedničke, pa je gradnja ekonomičnija.

Kako se računa površina stana?

Površina pravougaone prostorije je dužina puta širina, na primer 4 m · 3 m = 12 m². Površina stana je zbir površina svih prostorija, uključujući kuhinju, kupatilo i predsoblje.

Pokreni kviz →