Poluostrva, mora i reljef
Južnu Evropu čine Pirinejsko poluostrvo (Španija, Portugalija i Andora), Apeninsko (Italija, San Marino i Vatikan) i Balkansko poluostrvo, sa Grčkom na jugu. Pirineji odvajaju Pirinejsko poluostrvo od ostatka Evrope, a Gibraltarski moreuz od Afrike. Jadransko more leži između Apeninskog i Balkanskog poluostrva, Tirensko je zapadno od Italije, a Grčku sa zapada zapljuskuje Jonsko, a sa istoka Egejsko more; većina egejskih ostrva su vrhovi potonulog kopna. Sicilija je najveće ostrvo Sredozemnog mora, a Krit najveće grčko ostrvo. Preovlađuju planine i visoravni, a ravnice su uglavnom uske, uz obalu. Apenini se pružaju celom dužinom Italije, Alpi je na severu odvajaju od Srednje Evrope, a između njih leži Padska nizija. Unutrašnjost Španije zauzima visoravan Mezeta, a najviša planina Grčke je Olimp.
Vulkani i zemljotresi
U Sredozemlju se Afrička litosferna ploča pomera ka Evroazijskoj, pa su u Italiji i Grčkoj česti zemljotresi i vulkanske erupcije. Vezuv, kod Napulja, zatrpao je 79. godine rimski grad Pompeje. Etna je aktivni vulkan na istoku Sicilije, koju od Apeninskog poluostrva deli Mesinski moreuz. Padine vulkana su ipak gusto naseljene, jer vulkanski pepeo stvara vrlo plodno zemljište. Ako te zemljotres zatekne u zgradi, skloni se pod čvrst sto ili uz noseći zid, dalje od prozora, i zaštiti glavu.
Sredozemna klima, vode i biljke
U primorju vlada sredozemna klima: leta su topla i suva, jer se leti nad Sredozemlje pomera pojas visokog vazdušnog pritiska, a zime su blage i kišovite — najviše kiše padne u jesen i zimu. Na visokim planinama vlada planinska klima, a Mezeta ima hladnije zime i manje kiše od primorja, jer je planine odvajaju od uticaja mora. Tipične biljke su maslina, lovor i agrumi, a gusto zimzeleno žbunje zove se makija; sitno, tvrdo i voštano lišće pomaže biljkama da štede vodu. Male reke leti postanu plitke ili presuše. Po je najduža reka Italije i uliva se u Jadransko more, Rim leži na Tibru, a jezera Garda i Komo ledničkog su porekla. Sredozemno more je sa okeanom povezano samo uskim Gibraltarskim moreuzom, pa se voda u njemu sporo obnavlja i zagađenje se dugo zadržava.
Narodi, baština i turizam
Italijani, Španci i Portugalci su romanski narodi — njihovi jezici razvili su se iz latinskog — a grčki jezik je posebna grana jezika, sa svojim pismom. U staroj Grčkoj nastale su olimpijske igre, a u Italiji renesansa. Španija i Portugalija izlaze na Atlantski okean, pa su predvodile velika geografska otkrića: Kristifor Kolumbo je 1492, u službi Španije, stigao do Amerike, a Portugalac Vasko da Gama je oko Afrike stigao do Indije. Toplo more, sunčana leta i antički i renesansni spomenici čine Južnu Evropu jednim od najvažnijih turističkih područja sveta, ali masovni turizam donosi i gužve, otpad i preteranu izgradnju obale.
Italija, Španija, Portugalija i Grčka
Glavni grad Italije je Rim; unutar njega je Vatikan, sedište pape i najmanja država sveta, a Italijom je okružen i San Marino. Sever Italije, sa plodnom Padskom nizijom, Milanom, Torinom i Đenovom, razvijeniji je od juga, odakle su se ljudi u prošlosti iseljavali. Venecija je izgrađena na ostrvima u laguni. Italija je jedna od šest država osnivača EEZ. Španija je kraljevina, a glavni grad Madrid leži u njenom središtu, na Mezeti; Španiji pripadaju Balearska ostrva u Sredozemnom moru i Kanarska ostrva u Atlantskom okeanu. Portugalija ima obalu samo na Atlantiku i graniči se samo sa Španijom, a Lisabon leži na ušću Taha. Glavni grad Grčke je Atina, sa lukom Pirej i Partenonom na Akropolju. Razuđena obala, mnogo ostrva i malo plodne zemlje okrenuli su Grke moru, pa Grčka ima jednu od najvećih trgovačkih flota na svetu.