Rimsko carstvo i hrišćanstvo — istorija za 5. razred

Gradivo za 5. razred

Rimsko carstvo počinje 27. p. n. e., kada je senat Oktavijanu dao titulu Avgust, a Zapadno rimsko carstvo propada 476. godine, čime se završava stari vek. U 5. razredu uči se kako se menjala carska vlast od principata do dominata, kako je nastalo i raširilo se hrišćanstvo, zašto je carstvo podeljeno i zašto je Zapad propao, a Istok opstao.

Na ovoj strani ukratko obnavljaš gradivo, a zatim vežbaš u kvizu. Tamo povezuješ careve sa onim po čemu su poznati, ređaš događaje od Avgusta do 476. godine, razlikuješ principat od dominata i uzroke od posledica pada Zapadnog carstva i računaš razmake između godina preko granice nove ere.

Učitavanje lokalnog napretka...
Nauči kroz epizode 13 kratkih epizoda · oko 10 min · pa onda kviz
Vežbaj Rimsko carstvo →

Zašto vežbati Rimsko carstvo na Spremku

U ovoj lekciji ima mnogo careva i godina koji se lako pomešaju: 27. p. n. e., 313, 395. i 476, Avgust i Romul Avgustul, Konstantin i Teodosije. U kvizu ih povezuješ i ređaš na vremenskoj lenti, a u zadacima sa godinama računaš vekove i razmake preko granice nove ere. Kviz prati gradivo 5. razreda, uz svaki odgovor dobijaš objašnjenje na srpskom, a besplatan je i bez registracije.

Gradivo i objašnjenje

Od principata do dominata

Oktavijan Avgust bio je prvi rimski car. Uveo je principat: sebe je nazivao princeps, odnosno prvi građanin, a senat i konzuli i dalje su postojali, iako je stvarna vlast bila u njegovim rukama. Sa Avgustom počinje Pax Romana, dug period mira u kome su se razvijali gradovi, putevi i trgovina. Pod carem Trajanom, koji je osvojio Dakiju severno od Dunava, carstvo je imalo najveću teritoriju. U III veku nastupila je velika kriza: vojska je postavljala i zbacivala careve, novac je gubio vrednost, a odbrana granica je slabila. Krajem III veka Dioklecijan je uveo dominat, u kome car otvoreno vlada kao gospodar (dominus), i tetrarhiju, vlast četvorice vladara.

Hrišćanstvo u Rimskom carstvu

Hrišćanstvo je nastalo u I veku n. e. u Judeji, koja je tada bila pod rimskom vlašću. Zasniva se na učenju Isusa Hrista, a to učenje širili su apostoli, među kojima su najpoznatiji Petar i Pavle. Hrišćanstvo je jednobožačka religija; njegova sveta knjiga je Biblija, a o Isusu i apostolima govori Novi zavet. Sve do početka IV veka hrišćani su povremeno bili progonjeni, jer su odbijali da prinose žrtve caru i rimskim bogovima; progone su pokretali Neron posle velikog požara u Rimu 64. godine i Dioklecijan početkom IV veka. Milanskim ediktom 313. godine Konstantin Veliki i Licinije dali su slobodu veroispovesti hrišćanima i svima ostalima, a za vreme Teodosija Velikog, krajem IV veka, hrišćanstvo je postalo državna vera.

Podela carstva i pad Zapada

Konstantin Veliki, rođen u Naisusu (danas Niš), podigao je na istoku novu prestonicu Konstantinopolj, današnji Istanbul. Teodosije Veliki je 395. godine podelio carstvo između sinova na Istočno i Zapadno. Upadom Huna u Evropu 375. godine počinje Velika seoba naroda: pred Hunima su Goti prešli granicu carstva, a Zapadni Goti su 410. godine zauzeli i opljačkali Rim. Godine 476. germanski vojskovođa Odoakar zbacio je poslednjeg cara Zapada, Romula Avgustula. Istočno rimsko carstvo, koje kasnije nazivamo Vizantijom, trajalo je još skoro hiljadu godina, do 1453.

Ključni pojmovi

Principat

Vlast koju je uveo Avgust: car je „prvi građanin“, a senat i konzuli i dalje postoje.

Dominat

Vlast koju je uveo Dioklecijan: car otvoreno vlada kao gospodar, sa neograničenom vlašću.

Milanski edikt (313)

Konstantin Veliki i Licinije dali su slobodu veroispovesti hrišćanima i svima ostalima.

Godina 476.

Odoakar zbacuje Romula Avgustula; propada Zapadno rimsko carstvo i završava se stari vek.

Najčešće greške

Pokreni kviz → Pogledaj povezane oblasti

Sledeći korak

Posle kratkog ponavljanja pokreni kviz, a zatim nastavi kroz povezane oblasti ili se vrati na razredni pregled.

Pokreni kviz Istorija za osnovce 5. razred

Česta pitanja

Koja je razlika između Rimske republike i Rimskog carstva?

U Republici su vlast delili konzuli, senat i skupštine, a u Carstvu je glavna vlast pripadala caru. U vreme principata republičke ustanove postojale su samo spolja, a u dominatu je car otvoreno vladao kao neograničeni gospodar.

Zašto je propalo Zapadno rimsko carstvo?

Zapadno carstvo su oslabili napadi germanskih naroda i Huna, privredna kriza u kojoj je novac gubio vrednost, borbe za vlast i česte smene careva, kao i vojska puna stranih plaćenika. Istok je bio bogatiji, sa jakim gradovima i dobro utvrđenom prestonicom, pa je opstao.

Koliko je godina prošlo od početka Rimskog carstva do pada Zapada?

Od 27. p. n. e. do 476. godine prošlo je 27 + 476 − 1 = 502 godine, jer godina 0 ne postoji. Istočno rimsko carstvo trajalo je još skoro hiljadu godina, do 1453.

Pokreni kviz →