Srbija u Evropi i na Balkanu
Severna granica Balkanskog poluostrva najčešće se vuče Savom i Dunavom (na zapadu i Kupom). Zato Vojvodina, severno od tih reka, pripada Panonskoj niziji, a Šumadija, Raška i Timočka krajina Balkanskom poluostrvu. Balkansko poluostrvo zapljuskuju Jadransko more na zapadu, Jonsko na jugozapadu, Egejsko na jugu i Crno more na istoku, a od Male Azije ga odvajaju Bosfor i Dardaneli. Preko njega vode kopneni putevi iz Srednje Evrope ka Maloj Aziji, pa se naziva „mostom između Evrope i Azije“. Položaj Srbije je polivalentan (višestruk): ona istovremeno pripada Panonskoj niziji, Balkanskom poluostrvu, Podunavlju i Jugoistočnoj Evropi, pa se u njoj susreću različiti prirodni i kulturni uticaji. Srbija nema izlaz na more, pa je kontinentalna država; za prekomorsku trgovinu koristi luke drugih država, na primer Bar, Solun, Rijeku i Konstancu, a rečne luke ima na Dunavu, Savi i Tisi.
Matematičko-geografski i fizičko-geografski položaj
Srbija je severno od ekvatora i istočno od Griničkog meridijana, pa leži na severnoj i istočnoj polulopti, u severnom umerenom toplotnom pojasu, sa četiri izražena godišnja doba. Kroz Srem i južni Banat prolazi paralela 45° severne geografske širine, tačno na sredini između ekvatora i Severnog pola. Najsevernija tačka Srbije je u severnoj Bačkoj, kod Subotice, a najistočniji deo kod Dimitrovgrada. Srbija koristi srednjoevropsko vreme, koje se računa po meridijanu 15° istočne geografske dužine. Pošto leži istočnije od tog meridijana, lokalno vreme u Srbiji je ispred zonskog, 4 minuta za svaki stepen. Na severu je Panonska nizija, na zapadu i jugozapadu Dinarske, a na istoku Karpatsko-balkanske planine. Najveći deo Srbije ima umereno-kontinentalnu klimu; uticaj Jadranskog mora je slab, jer Dinarske planine na zapadu zaklanjaju Srbiju od mora.
Saobraćajni položaj i promene države
Srbija ima tranzitni položaj: kroz nju vode putevi iz Srednje Evrope ka Egejskom moru i Maloj Aziji. Moravsko-vardarska dolina je najniži i najkraći prirodni prolaz od Dunava do Egejskog mora; prati je Koridor 10, koji od Beograda vodi dolinom Velike i Južne Morave preko Niša do Preševa i granice sa Severnom Makedonijom, pa dalje ka Skoplju i Solunu. Od Niša se odvaja krak dolinom Nišave, preko Pirota i Dimitrovgrada ka Sofiji i Istanbulu, a iz Beograda krak preko Novog Sada i Subotice ka Budimpešti. Dunav je međunarodni plovni put, Koridor 7; preko kanala Rajna–Majna–Dunav brodovi sa Dunava stižu i do Severnog mora. Integracija je udruživanje država radi saradnje, kao u Evropskoj uniji, a dezintegracija raspad države ili saveza, kao raspad SFRJ i SSSR-a i podela Čehoslovačke. Posle SFRJ osnovana je 1992. Savezna Republika Jugoslavija, koja je 2003. preimenovana u Državnu zajednicu Srbija i Crna Gora, a od 2006. država nosi ime Republika Srbija.
Istorijsko-geografski razvoj i državni simboli
Prvobitno jezgro srednjovekovne srpske države bila je Raška, oblast oko reka Raške i Ibra, sa Rasom kod današnjeg Novog Pazara. Pred turskim prodorom sa juga središte države pomeralo se ka severu: u Kruševac kneza Lazara, zatim u Beograd despota Stefana i Smederevo despota Đurđa Brankovića, koje je bilo prestonica do 1459. godine. Jezgro obnovljene države u 19. veku bila je Šumadija, gde je 1804. počeo Prvi srpski ustanak. Knez Miloš je 1818. za prestonicu izabrao Kragujevac, a sedište države je 1841. preneto u Beograd. Na Berlinskom kongresu 1878. Srbija je priznata kao nezavisna i proširena na Niš, Pirot, Toplicu i Vranje. Ustav određuje tri državna simbola. Na grbu je beli dvoglavi orao, a na njegovim grudima crveni štit sa krstom i četiri ocila; iznad štita je kruna. Zastava je trobojka crvena, plava i bela, odozgo nadole; državna zastava ima mali grb, a narodna nema. Himna je „Bože pravde“. Dan državnosti obeležava se 15. februara, na Sretenje.
Granice Srbije
Prirodna granica prati reke, planinske vrhove i druge prirodne objekte, a veštačka je povučena kroz prostor bez takvih prepreka. Prema Bosni i Hercegovini granica najvećim delom ide Drinom, prema Bugarskoj u donjem toku Timokom, a delom i vrhovima Stare planine. Dunav je granica prema Hrvatskoj u zapadnoj Bačkoj i prema Rumuniji kroz Đerdapsku klisuru. Granica prema Mađarskoj prolazi kroz ravnicu Panonske nizije i ne prati reke ni planine, pa je veštačka. Važni granični prelazi su Horgoš i Kelebija prema Mađarskoj, Batrovci na autoputu prema Hrvatskoj, Vatin prema Rumuniji, Gradina prema Bugarskoj, Preševo prema Severnoj Makedoniji i Mali Zvornik prema Bosni i Hercegovini. Mnogi pogranični, naročito brdsko-planinski krajevi udaljeni su od velikih centara, pa se iz njih mladi iseljavaju, a stanovništvo stari. Prekogranična saradnja povezuje pogranične oblasti susednih država zajedničkim projektima, na primer u saobraćaju, turizmu i zaštiti prirode.